Devlet törenlerinde ve resmî konvoylarda görülen, koyu kırmızı zemin üzerine sarı rakamlı plakalar sıradan tescil plakası değildir. Bunlar, Araçların Satış, Devir ve Tescil Hizmetlerinin Yürütülmesi Hakkında Yönetmelik’in 36. maddesinde düzenlenen özel tahsisli plakalardır ve yalnızca devlet protokolündeki belirli makamlara tahsis edilen araçlara takılır.
Kırmızı Plaka Kime Verilir?
Yönetmeliğin 36. maddesi, kırmızı zeminli plakaları üç grupta toplar:
- Cumhurbaşkanlığı araçları: Cumhurbaşkanına tahsis edilen araçların plakalarında sadece Cumhurbaşkanı forsu bulunur. Cumhurbaşkanlığına ait diğer araçlara ise koyu kırmızı zemin üzerine sarı madeni CB harfleri ile üçlü rakam grubu bulunan plakalar takılır; bu plakaların zemini yeşil renkte de olabilir.
- TBMM plakaları: TBMM Başkanlık Divanı üyeleri ile komisyon başkanları ve grup başkan vekillerine tahsis edilen araçlara, kırmızı zemin üzerine sarı madeni TBMM amblemi, TBMM harfleri ve üçlü rakam bulunan plakalar verilir. Bu plakaların numaralandırılması TBMM Başkanlığınca yapılır.
- Emre ve zata tahsisli plakalar: 237 sayılı Taşıt Kanunu’na göre emirlerine ve zatlarına araç tahsis edilen makamların plakaları, koyu kırmızı zemin üzerine sarı madeni dörtlü rakam grubundan oluşur.
Rakamlar Protokol Sırasını İzler
Emre ve zata araç tahsis edilen makamlar, Taşıt Kanunu’na ekli (1) sayılı cetvelde sayılır: TBMM Başkanı, Cumhurbaşkanlığı, bakanlar, Genelkurmay Başkanı ve kuvvet komutanları, Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Sayıştay başkanları, Yüksek Seçim Kurulu Başkanı, Cumhuriyet Başsavcısı ve il valileri bu cetveldeki makamlardan bazılarıdır.
Bu araçlara verilecek plaka sıra numaraları, Cumhurbaşkanlığı tarafından belirlenen protokol sırası esas alınarak İçişleri Bakanlığınca düzenlenir. Yani kırmızı plakadaki rakam rastgele değildir; makamın devlet protokolündeki yerini yansıtır. İl valilerine ait plakalarda dörtlü rakam grubunun önüne, ilin sıra numarasını gösteren ikili rakam grubu gelir.
Aynı makama birden fazla araç tahsis edilmişse, ikinci araca ilk numaradan sonra gelen veya uygun görülen başka bir sıra numarası verilir; birden fazla araca aynı sıra numaralı özel tahsisli plaka takılamaz.
Tescil İşlemleri ve Sivil Plaka
Özel tahsisli plakalar Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından verilir. Yönetmeliğin 9. maddesine göre Cumhurbaşkanlığı araçlarından kendilerince belirlenenlerin her türlü tescil işlemi ile araçların özel tahsisli plaka işlemleri, noterlerce değil EGM’ye bağlı trafik tescil kuruluşlarınca yapılır.
Protokol araçları her zaman kırmızı plakayla dolaşmak zorunda da değildir: Emre ve zata ya da makam hizmetine tahsis edilmiş araçlara, güvenlik gerekçesiyle talep edilmesi hâlinde İçişleri Bakanlığının onayı ile sivil plaka takılabilir. Tahsis edilen plakaların hizmet amacı sona erdiğinde iadesi zorunludur; iade edilen plakalar bir yıl süreyle başka araçlara verilmez.
Yönetmelik bu konuda kesin bir sınır da çizer: 36. maddede sayılanlar dışında hiçbir kişi, kurum veya kuruluşun aracına özel tahsisli plaka verilemez. Dolayısıyla kırmızı plaka satın alınamaz ya da özel bir araca taktırılamaz; yalnızca görevdeki makama tahsis edilen resmî araçta bulunur.
Özetle kırmızı plaka; Cumhurbaşkanlığı, TBMM ve Taşıt Kanunu’nda sayılan üst düzey makamlara tahsis edilen araçları gösteren, rakamı protokol sırasına göre belirlenen özel tahsisli bir devlet plakasıdır.