Plakası il kodundan sonra yalnızca A harfiyle ya da AA, AAA gruplarıyla devam eden araçlar, sıradan tescil sırasından plaka almamıştır. Araçların Satış, Devir ve Tescil Hizmetlerinin Yürütülmesi Hakkında Yönetmelik’in 34. maddesi bu harf gruplarını iki kullanıcıya ayırır: Taşıt Kanunu’nun (2) sayılı cetvelinde makam hizmetlerine tahsis edilen araçlar ile emniyet araçları. Aynı harf grubunu taşıyan bu iki plaka, renkleriyle birbirinden ayrılır.
Makam Araçları: Beyaz Zemin, Kırmızı Yazı
Yönetmeliğin 36. maddesine göre, 237 sayılı Taşıt Kanunu’nun (2) sayılı cetveli uyarınca kişilerin makam hizmetlerine tahsis edilen araçlara A-AA-AAA grubundaki plakalardan verilir ve bu plakalar beyaz zemin üzerine kırmızı harf ve rakamlardan oluşur.
(2) sayılı cetvel, makam hizmetine taşıt tahsis edilen görevlileri listeler: TBMM Genel Sekreteri, üniversite rektörleri, Diyanet İşleri Başkanı, düzenleyici ve denetleyici kurum başkanları, kaymakamlıklar ve general-amiral rütbesiyle işgal edilen makamlar bu cetvelde sayılanlardan bazılarıdır. Her iki cetveldeki araçlara verilecek plaka sıra numaraları, Cumhurbaşkanlığı tarafından belirlenen protokol sırası esas alınarak İçişleri Bakanlığınca düzenlenir. Kırmızı zeminli plakalar ise Taşıt Kanunu’nun (1) sayılı cetvelindeki emre ve zata tahsisli araçlara aittir; A plaka makam hizmeti araçlarının serisidir.
Aynı maddede özel bir istisna daha vardır: Kamu Başdenetçisi, Jandarma Genel Komutanı, Emniyet Genel Müdürü ve Sahil Güvenlik Komutanına verilecek plakalar harf grubu içermez; beyaz zemin üzerine kırmızı kabartma dörtlü rakamdan oluşur ve bu araçlara 12x36 santimetre ebadında plaka takılır.
Emniyet Araçları: Mavi Zemin, Beyaz Yazı
A harf grubunun ikinci kullanıcısı emniyet teşkilatıdır. Yönetmeliğin 35. maddesine göre Emniyet Genel Müdürlüğü araçlarına takılacak plakalarda zemin mavi, harf ve rakamlar beyazdır; polis araçlarında görülen mavi zeminli “A” plakalar bu düzenin sonucudur. 36. madde ayrıca, resmî plakalı olarak görev yapan emniyet araçlarına o aracın telsiz kod numarasını karşılayan plakanın verildiğini düzenler.
Emniyet araçlarının tamamı bu görünürlükte değildir: Emniyet Genel Müdürlüğü merkez birimlerinde ve il emniyet müdürlüklerine bağlı birimlerde kullanılan araçlara, yetkili amirlerin onayıyla sivil plaka tahsis edilebilir; bu araçlar standart beyaz-siyah plakayla dolaşır.
A Plaka Kimlere Verilemez?
A-AA-AAA grubu, tahsisli bir seridir. Yönetmeliğin 36. maddesi, maddede sayılanlar dışında hiçbir kişi, kurum veya kuruluşun aracına özel tahsisli plaka verilemeyeceğini açıkça belirtir; tahsis edilen plakaların hizmet amacı sona erdiğinde iadesi zorunludur ve iade edilen plakalar bir yıl süreyle başka araçlara verilmez. Bu plakaların tescil işlemleri de noterler yerine Emniyet Genel Müdürlüğüne bağlı trafik tescil kuruluşlarınca yürütülür.
Şunu da eklemek gerekir: Sıradan araçların plakalarında da A harfi elbette bulunabilir; tescil plakaları ikili ve üçlü harf gruplarıyla sıra esasına göre dağıtıldığından “34 ABC 123” gibi bir plaka herhangi bir hususi araca denk gelebilir. Makam ve emniyet plakasını ayırt eden, harf grubunun yalnızca A, AA veya AAA olması ve renk düzenidir: beyaz zemin üzerine kırmızı yazı makamı, mavi zemin üzerine beyaz yazı emniyeti gösterir.